बचं

ईलं वायेवं तिगू नुगःलय् बचं ज्वी बीख थ्व

बचं ज्वीगु ख्वः नुगःलय्  दुखय् ला वासः थ्व

ह्वई गथे नुगःलय् मू मदयेवं जीवन थ्व ।

९ शिल्लाथ्व ११३८

बुदिँ हनाः छगू भ्रम

बुदिँ हनाः छगू भ्रम

मनू छकः हे बुई

दँ पतिकं ह्याउँमचा गथे ज्वी ?

ईलिसें मनू तधिक ज्वी

पलाःलिसें मनू तधं चिधं ज्वी

नसें मनसें मनू म्वानाः च्वनी

दँपतिकं थः बुगू न्हि लुमंका बुदिँ हनी

छगू विश्वास– हूई मफुगु थ्व अन्धविश्वास

छगू आदत– संमोहनया छगू ख्वातुगु रंग

आशाकुति मनू– थः म्वानाःया छगू दसू

छगू संस्कृति– समाजय् अस्तित्वया नामय्

पलाः पतिकं म्वानाः

सासःपतिकं फुना वने माःसां

बुदिँया राग बसन्तथें  ।

८ शिल्लाथ्व ११३८

वासः मदु

सराः बिया उसाय् स्यँ

थुकलं बिया कथु गँ

थःगु तमं थः हे तँ

जातः क्यनं दशा दु हँ

पलाः तथाय् चलः वँ

नुगः म्हुया सुद्धी हे स्यँ

वासः न्यनां मदु हँ

नुगः बलायेवं गाः हँ

म्हंपूजा याना यांमिखा कँ हँ

पलाः च्वयेकेमाः आज्जु थ्यनि हँ ।

६ शिलाथ्व ११३८

रञ्जना लिपि

रञ्जना लिपि

नेपाः देया म्हसिका

मवल न्हिं ज्याय्

नेपाल संबत हाल

सुनां हे छ्यले म्वालः ?

न्ह्यलुवाःया न्ह्यसः

काल, न्हि काय् थें

नेपाल संबतया न्हिं

न्ह्यलुवाःया छेँ

जात्रा नखःथें हन

ताः छुलाः द््यन ।

ग्वःलय्  नेवाः ख्वाः

नेपाल संबत व

सः सुक्क हाल

देशय् सुनां मछ््यल

लिपि नं ब्वसाः जुल ।

सासः नव हँ

दोख ला व न्हाय्या खः

म्हसिका हँ नँ

उसाय्या भिं तँुन

वन थःगु लँ लिना ।

४ शिलाथ्व ११३८

लिच्वःया सवाः

                                                                                                             –राम शरण महर्जन
                                                                                                               कीपू ।

बाज्यापिनि ईलय्, बुँ यक्व दु हँ
छ््य–छुईया पालय्, छगू आनानं मन्त
पुर्खाया छेँ छखाः नं, बिकासया लँ यन
देगः, लायकू स्वस्वं
पुर्खाया ज्याखं, लुमंलुमं
थः लिसे हे तँ वः, नुगः ख्वः
पुर्खाया नां मिया, धुकू क्वकाकां
ल्हाः प्वः चिना, म्हुतु न्यायेका
मुलु छपूनं, बापू मापिं जुल
छेँ पाताः त्वता, विदेशीया गलः जुल
थःगु नां थम्हं हुल ।

झीगु मन तयेथें,
झीगु भाय् ल्हात, झीगु संस्कृति नाल
छेँनय् मुस्याः सिया, खंला झीत च्यः यात
बालं च्वंच्वं, छेँ थःगु यात
बुँ न्यांन्यां, ज्यामी झीत यात
झी जुलं, पुर्खाया थाय् धाधां
पाकः तँ ब्वया जुल
म्हिगःतकं माकःतमं, थः थःवय् ल्वानाः जुल
झीगु धाधां थुलि लिकुन, मेपिनी कासाः जुल
नुगः उला थुलि ईन, थःगु धायेत छुं हे मतल
नेपाल संम्बत, नेवाः लिपि, नेवाः भाय् नं थ्वाईपिं जुल
खय् भाय्, मेमेगु भाय्, मस्तय् लिसें ल्हाईपिं जुल
बाग्मति सभ्यताया बाखं कँकँ, बाखंनं हे म्वाय् च्वीकुपिं जुल
 बाखं पाः हे द््यापिं जुल ।

उकिया लिच्वः खः थ्वः–

मिखां खंक्वः बुँ दुपिं
पलाः तयेगु बँ तकं मन्त थौं
बुँ वगु नयाँ मफुपिं
फ्वनाः नयाँ मुक्ता मन्त थौं
पिनें वपिंत द्यो भापिपिं
गलय् पिका च्वन उमिसं थौं
छेँ बुँ कुचा कुचा थःला, म्यूम्यूं म्यूम्यूं
लँय् तकं दने मन्त झी थौं ।

१४ पोहेलाथ्व ११३८

मिखा पिईका वनिगु

मन थुलि पिपिच्या छथाय् धका च्वने मफु

खंत गुलि स्वगुका सुयातं धका कने मफु ।

ज्याखं थुलि लिमला वंथाय् तुं हे तनिगु

स्वपिं जक सःफाका छेँया खंत सुनां स्यू !

व याये थ्व याये छुँ मस्यू मनय् खंत यक्व दु

थः धाय्पिं सुं हे मदु थःत जिवं गापिं हे दु ।

दुख जुल धयां छु याये दुख सुया मदु

सुख सुयातं मदु मिखा पिईका वनिगु ।

३ पोहेलागा ११३८

ईया भाः

 

     छगू च्या पसःलय् छथ्वः मनूत च्या त्वना च्वना च्वंगु दु – पसःलय् म्वःम्वः मनूत । उपिं मनूत बाघौ जाईन । खं ल्हाना च्वंना च्वंगु दु ।  च्या सिबें मेगु छुँ नये त्वनेगु लिसा काःपिं नं मखु ।

न्हुपिं गाहाकित दुहां वई । उखें थुखें मिखा ब्वया च्वनेगु थाय् माली । गुलिं लिहां वनी, गुलिं प्वंगु थासय् वना च्वनी । 
घौछि लिपा दना ध्यबा पुलेत पसः साहुनीया थाय् वनी ।

‘जीमिगु ध्यबा गुलि जुल थें ?’

‘स्पेशल छगू कप च्याया झिंन्यातका खः । छिकपिंनिगु न्याम्हःसियागु याना न्हय्न्यातका जुल का ।’

‘थिके जुल का । मेथाय् ला झीतका जक ।’

‘मखु, मला । ’

‘झीनितका ल्याखं न्हिला ।’ धाधां द्वछि वंगु ध्यबा छप्वाँय् लिकना निना छपाः लिकना बिई ।

झीन्यातका ल्याखं ध्यबा कया लित बिई । ‘माईण्ड याये मते न्हिला ।’

४ पोहेलागा ११३८